Bacakta damar tıkanıklığı, kalpten bacaklara kan taşıyan damarlarda tıkanıklıkların meydana gelmesi durumudur.
Bu durum, bacaklardaki kan akışının kesilmesine sebebiyet verir. Bacakta damar tıkanıklığı semptomları arasında yürüme anında ya da merdiven çıkarken ağrı meydana gelmesi, yaraların geç iyileşmesi ve ayaklarda soğukluk ve üşüme yer alır.
Tıkanıklığın teşhisi için fiziksel muayene ve kan tahlili testi, bacak ultrasonu gibi görüntüleme yöntemleri kullanılır. Eğer hastalık teşhisi konulursa doğru tedavi yönteminin belirlenmesi ve tedavi aşamasına geçilmesi gerekir. Hafif vakalarda genellikle bacak damar tıkanıklığı egzersizleri tercih edilir. Daha ağır vakalarda bacak damar tıkanıklığı ameliyatına ihtiyaç duyulması mümkündür.
Sol veya sağ bacakta damar tıkanıklığı belirtilerinden herhangi bir tanesini gözlemlemeniz halinde vakit kaybetmeden kalp damar tıkanıklıkları konusunda Dr. Serhat Sığırcı’dan uzman desteği talep edebilirsiniz.
Bacak Damar Tıkanıklığı Nedir?
Bacakta damar tıkanıklığı; bacakta yer alan damarların arter, kas, pıhtı ya da diğer yapılar tarafından daraltılması durumunda oluşur. Daralma sonrasında bacakta kan akışı kesilir. Kan akışının durması ise çeşitli semptomlara sebebiyet verir. Bacakta damar tıkanıklığının tedavisinin yapılmaması, doku hasarı ya da ciddi komplikasyonlara neden olabildiğinden belirtilerin gözlemlenmesi sonrasında uzman desteğinin talep edilmesi gerekir.
Bacak Damar Tıkanıklığının Belirtileri Nelerdir?
Bacakta damar tıkanıklığının birtakım belirtileri mevcuttur. Bu belirtilerden bazıları karakteristiktir. Hastalığın teşhisine de yardımcı olan bacak damar tıkanıklığı belirtileri genel hatlarıyla aşağıdaki gibidir:
- Bacaklarda kızarıklık, şişlik ve hassasiyet oluşması
- Yaraların geç iyileşmesi
- Yürüme anında, merdiven çıkarken ve ayakta ağrı oluşumu
- Yürüme zorluğu (klaudikasio)
- Bacaklarda ten renginde solgunluk ya da mavimsi görünüm
- Tıkanıklığın ilerlemesi halinde bacaklarda dinleme esnasında bile ağrının meydana gelmesi
Damar tıkanıklığının hangi bacakta olduğu, semptomların farklılaşmasına neden olabilir. Sol bacak damar tıkanıklığı belirtileri arasında bacakta soğukluk hissi, sol bacakta ağrı, şişlik ve sol bacakta renk değişikliği yer alır. Sağ bacakta damar tıkanıklığının bulunması halinde ise sağ bacakta soğukluk hissi, ağrı, sağ bacakta renk değişikliği uyuşma ve karıncalanma hissi gibi semptomlar ortaya çıkar. Ayak bacak damar tıkanıklığı belirtileri arasında yer alan semptomların tamamı, kişinin yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.
Bunlara ek olarak bacakta kılcal damarlarda da tıkanıklık meydana gelebilir. Bacakta kılcal damar tıkanıklığı belirtileri ise şu şekildedir:
- Hafif ağrı ya da yanma hissi
- Bacakta belirgin kılcal damar görünümünün oluşması
- Hafif şişlik
- Ciltte renk değişikliği
- Kaşıntı ya da cilt hassasiyeti
Bu ve bunun gibi belirtilerin tamamı, bacakta kılcal damar tıkanıklığını işaret ediyor olabilir. Fakat bu konuda net bir bilgi alınması adına gerekli testlerin yapılması gerekir. Eğer hastalık teşhisi konulursa bu durumda uygun tedavi yöntemleri uygulanır.
Bacak Damar Tıkanıklığının Nedenleri ve Risk Faktörleri
Bacakta damar tıkanıklığının çeşitli nedenleri ve risk faktörleri mevcuttur. Damar duvarlarında kolesterol, yağ, kalsiyum başta olmak üzere çeşitli plaklar birikir. Bu tür maddelerin birikmesi sonrasında bacakta damarların daraldığı gözlemlenir. Daralma ise kan akışının azalmasına neden olur. Bacakta meydana gelen damar tıkanıklığının nedenleri ve risk faktörleri ana hatlarıyla şu şekilde sıralanabilir:
- Yüksek tansiyon
- Yüksek kolesterol
- Ateroskleroz (damar sertliği)
- Genetik
- Yüksek amino asit seviyeleri
- Yaşlılık
- Sigara tüketimi
- Diyabet
- Hareketsizlik
Bu tür hususlar risk faktörleri arasında yer aldığından yaşam şekli değişiklikleri, bacakta damar tıkanıklığının önlenmesi adına oldukça önemlidir. Bu nedenle sigaradan uzak, çok daha hareketli ve sağlıklı beslenmenin merkezde yer aldığı bir yaşam şekli ön planda tutulabilir.
Bacak Damar Tıkanıklığı Nasıl Teşhis Edilir?
Bacakta damar tıkanıklığının teşhis edilmesinde semptom analizi, fiziksel muayene ve çeşitli görüntüleme testleri ile kan testleri gibi yöntemler kullanılır. Bacakta meydana gelen damar tıkanıklığının teşhisinde kullanılan yöntemler genel hatlarıyla şu şekilde sıralanabilir:
- Fiziksel Muayene: Bacaklardaki renk değişikliği, nabız kontrolü gibi yöntemler ile bacak damarlarında tıkanıklık olup olmadığı test edilir.
- Doppler Ultrasonografi: Kan akışının değerlendirilmesi ve tıkanıklığın tam olarak nerede olduğunun belirlenmesi amacıyla kullanılan bir yöntemdir.
- Ayak Bileği-Brakiyal İndeks (ABI) Testi: Test ile ayak bileği ve kol arasındaki kan basıncı farkı ölçülür. Böylelikle dolaşım problemleri tespit edilir.
- Kan Testleri: Kan şekeri, kolesterol ve diğer risk faktörlerinin değerlendirilmesini sağlar.
- Manyetik Rezonans Anjiyografi (MRA): Damarların detaylı bir şekilde görüntülenmesi amacıyla kullanılır. Böylelikle tıkanıklığın boyutu belirlenir.
- Bilgisayarlı Tomografi Anjiyografi (CTA): Damarların 3 boyutlu görüntüsünün alınması amacıyla tercih edilen bir yöntemdir.
Bunların yanı sıra konvansiyonel anjiyografi de tercih edilen yöntemlerden bir tanesidir. Damar içerisine kontrast madde enjekte edilir. Böylelikle damarın X-Ray ile çok daha detaylı görüntüsünün alınmasına destek olur.
Bacak Damar Tıkanıklığı Tedavi Yöntemleri
Bacakta damar tıkanıklığının teşhisi sonrasında uygun tedavi yöntemlerinin belirlenmesi gerekir. Tedavi aşamasında, özellikle hastanın durumu ve bacaktaki tıkanıklığın şiddetine göre farklı yöntemlerin tercih edilmesi olanaklıdır.
Tedavi kapsamında damarlara giden kan akışının aktif hale gelmesini sağlamak son derece önemlidir. Özellikle hafif vakalarda beslenme düzeninin değişmesi, yürüyüş, sigaranın bırakılması gibi basit yaşam tarzı değişiklikleri; kan akışının tekrar aktif hale gelmesini destekler. Hafif vakalarda çoğunlukla çeşitli egzersizler önerilmekte olup bu egzersizlerin belirli aralıklarla yapması sağlanır.
Bacaklarda damar tıkanıklığının şiddetli hal alması, cerrahi yöntemin gerçekleştirilmesini zorunlu kılabilir. Tıkanan damarların açılmasını hedefleyen cerrahi yöntem, bacak damar tıkanıklığı tedavisi kapsamında son derece önemli bir yer edinir. Stent ve damar duvarlarındaki plakların iyileştirilmesine olanak tanıyan özel cihazlar, cerrahi yöntem dahilindedir.
Bacak Damar Tıkanıklığını Önlemek için Alınabilecek Önlemler
Bacakta damar tıkanıklığını önleyebilmek adına çeşitli önlemlerin alınması son derece önemlidir. Bu önlemler, özellikle bacak damarlarında daralma sorunun önüne geçilmesine destek olur. Eğer bacakta damar tıkanıklığının oluşmasını önlemek istiyorsanız genel olarak şu tür adımları uygulamanız gerekebilir:
- Fazla kilonuz varsa sağlıklı ve düzenli beslenme ile kilonuzdan kurtulmaya çalışın.
- Yılda minimum 2 kere damar sağlığı kontrollerinizi gerçekleştirin.
- Akdeniz mutfağını tercih edin. Dengeli ve sağlıklı beslenin.
- Günde 25-30 dakikalık yürüyüşler yapın ve bu yürüyüşleri rutininiz haline getirin.
- Glisemik indeksi yüksek olan yağlı ve şekerli gıdalardan uzak durun.
- Sigara, kolesterol ve yüksek tansiyon gibi faktörleri ortadan kaldırmak için gerekli adımları atın.
Ayrıca stres varlığını kontrol altına almaya çalışın. Stres anında vücut genel olarak “savaş ya da kaç” tepkisi vererek adrenalin başta olmak üzere çeşitli hormonların salgılanmasına neden olur. Bu durumda damarlar geçici olacak şekilde daralmaya başlamakla birlikte uzun süreli streslerde damar daralması çok daha ciddi boyutlara varabilir.
Bacak Damar Tıkanıklığında Egzersiz ve Beslenme Önerileri
Bacakta damar tıkanıklığında egzersiz ve beslenme önerileri oldukça önemlidir. Sağlıklı beslenme ve doğru egzersiz, özellikle hafif vakalarda tıkanan damarların açılmasına destek olur. Genel olarak egzersiz önerileri arasında yürüyüş programları, bacak güçlendirme egzersizleri ve bisiklet sürme gibi aktiviteler yer alır. Beslenme önerileri kapsamında ise Akdeniz diyeti tarzı bir beslenme, şeker ve işlenmiş gıdalardan kaçınma, tuzun azaltılması, sağlıklı yağların seçilmesi yer alır.
Periferik arter hastalığı (PAH) ve alt ekstremite dolaşım bozukluğu ile ilgili daha fazla bilgi edinebilir, aynı zamanda bacaklarda damar tıkanıklığı belirtilerini gözlemlemeniz halinde uzman desteğine başvurabilirsiniz.